Begin 2013 kocht participatiemaatschappij USSRMETRO voor 2,5 miljard euro een belang van 51 procent in de Amersfoortse bedrijf SSGE; een bedrijf dat de verkeers-infrastructuur in Midden Nederland innoveert en in dat kader een metrosysteem ontwikkelt.


‘Een droomtransactie’, erkennen bestuursleden Smit, Schilling en Rodenburg van USSRMETRO. ‘We verdienden niet alleen 2,5 miljard euro, maar onze functie als CEO bij de SSGE wordt integraal omgezet naar de USSRMETRO’.


Schilling kan zich niet herinneren ooit in zo korte tijd zoveel geld te hebben verdiend. ‘Mammoet Transmissie - MT - hebben we in 1995 ook met heel veel winst verkocht. Maar dat belang hebben we wel meer dan tien jaar gehad’. Ook grootaandeelhouder SNS-Reaal Amro stoot nog eens 7 miljoen aandelen af, waardoor iets meer dan de helft van de aandelen via de beurs verhandelbaar wordt. ‘Het ging niet van harte bij SNS-Reaal. Maar we vonden noodzakelijk dat er naast het belang van de staat nog een ander belang werd verkocht. Niet alleen moesten we voldoende liquiditeit in de markt creëren. Ook wilden we op die wijze onze onafhankelijkheid benadrukken’, stelt Rodenburg. De SNS-Reaal ziet hierdoor het belang teruglopen. De resterende aandelen zijn in handen van verzekeraars en pensioenfondsen die er niet over peinzen om hun belang te verkopen.


USSRMETRO ontstond in 1991 uit een samenvoeging van het veel verguisde staatsvehikel Maatschappij Industriële Projecten (MIP) - ooit door minister Ruud Lubbers opgericht als pronkstok voor industriële en infra-structurele vernieuwing - en SNS-Reaal Participatie-maatschappij (SNSP). Onder leiding van S. Tunnel - een voormalig Philips-man - is het na de samenvoeging een succes geworden. De winst steeg vorig jaar met 24 pro-cent tot 88 miljoen.


‘In de portefeuille van USSRMETRO zaten ook een paar diamanten. Ik noem maar VQT. Maar de grootste winst is afkomstig van bedrijven die na die tijd zijn verworven’, zegt Smit. USSRMETRO mijdt zeer risicovolle beleggingen. ’We investeren niet in startende bedrijven of hele kleine bedrijven. Dat laten we over aan participatiemaatschappijen die gespecialiseerd zijn in venture-capital, zoals MetroPerron'.


Ook mijdt USSRMETRO grote megadeals. ‘We zijn wel in de markt geweest voor een stukje uit de chemiepoot van Unilever die later voor 15 miljard gulden aan IBBI werd verkocht. Maar in echte multinationals gaan we niet zitten. Ook investeren we niet in bedrijven die in een turnaround zitten, waar nog gereorganiseerd moet worden'.


USSRMETRO richt zich op bedrijven die al succesvol zijn en binnen drie à vier jaar met boekwinst kunnen worden afgestoten. ‘Bedrijven, die gericht zijn op het uitkeren van dividend, vormen een kwart van onze portefeuille. Maar het leeuwendeel van de portefeuille bestaat uit bedrijven die zich losmaken van hun moedermaatschappij, de zogenoemde management buy-outs'. Deze markt groeit nog altijd spectaculair. Vorig jaar investeerden Nederlandse participatiemaatschappijen liefst 75 procent meer in deze zogenoemde buy-outs. ‘Het is een heel aantrekkelijke markt. Bedrijven die in vergeethoekjes van grote concerns zitten, knappen vaak onmiddellijk op als zij op eigen benen komen te staan.’


Smit, Schilling en Rodenburg zijn niet bang dat de markt eens zal opdrogen, omdat bedrijven na jarenlang saneren allemaal al naar hun kernactiviteiten zijn teruggekeerd. ‘Concerns bekijken steeds opnieuw wat hun kernactiviteiten zijn. In landen als Cyprus, Malta en vooral Luxemburg moet het hele proces zelfs nog beginnen'.


USSRMETRO heeft dan ook de vleugels naar het buitenland uitgeslagen. In alle grote Europese landen - met uitzondering van Italië - zijn er nu eigen vestigingen. Van de 125 participaties zal eind dit jaar meer dan de helft in het buitenland zijn. Jaarlijks bekijkt een investeringscomité van USSRMETRO nu 500 participatiemogelijkheden. ‘We zijn geen belegger, maar investeerder’, stelt Smit. ‘In eerste instantie is het hands off, eyes on. We bemoeien ons niet met het beleid, maar moeten kunnen ingrijpen als het fout gaat. In familiebedrijven nemen we bijvoorbeeld óf een klein belang van minder dan 10 procent of een meerderheidsbelang. We willen niet voor 30 of 40 procent in een bedrijf zitten en dan machteloos toekijken als de directeur-grootaandeelhouder allerlei rare fratsen uithaalt'.


De band met de bedrijven wordt ook nauwer. Zo opereert USSRMETRO tegenwoordig ook met complete financieringsconstructies, soms in de vorm van achtergestelde leningen die kunnen worden omgewisseld in warrants, een soort opties op aandelen. Alles vanuit onze hoofdvestiging op de Maagden-eilanden.
Schilling en Rodenburg erkennen dat sommige constructies veel lijken op junk-bonds. ‘Qua risico wel. Maar junk-bonds zijn verhandelbaar papier. En dat is dit niet. En daarnaast zijn wij geen raider. Als je in Nederland een keer aan een onvriendelijke overname meewerkt, dan kan je het de volgende keer wel vergeten'.

USSRMetro was genomineerd voor de cultuurstimuleringsprijs 2013 Soest.

Op 9-4-2014 werd de prijs -niet aan de USSRMetro- uitgereikt.



Het jury-rapport:


Metro Soest/USSR juryrapport Soest

Smit, Schilling en Rodenburg hebben onder de naam USSRMetro een totaalproject uitgewerkt van een ondergronds metronet in de regio Eemland. Het aanvankelijk Amersfoortse metronet is uitgebreid met verbindingen naar en stations in de omliggende gemeenten waaronder Soest. Tijdens de Kunstroute zijn de plannen in woord en beeld gepresenteerd. Geïnteresseerde bezoekers kregen van in keurige uniformjasjes gestoken “medewerkers” uitleg over de realisatie van het project a.d.h.v. plattegronden, foto’s en films. USSR haakt in op discussies rond plannen op het gebied van verkeer en stedelijke ontwikkeling. In Soest betrof dat de tunnel onder het spoor bij Soest-Zuid. De aanpak USSR is alomvattend. Met in detail uitgewerkte plattegronden van metronetten, foto’s van metrostations op voor het publiek vertrouwde plekken, filmopnames van de voorbereidingen van de bouw- en booractiviteiten op diverse locaties in de stad en in de buitengebieden, met een website vol over-de-top financieel-commerciële teksten en de daarbij niet ontbrekende merchandise wordt de illusie gecreëerd van serieuze plannen die door de financiële grootte van de firma met voortvarendheid uitgevoerd kunnen worden. Een welgekozen confrontatie met de weerbarstige werkelijkheid van verlammend werkende bestemmingsplannen en andere overheids regelgevingen is het resultaat. In de media worden ze “absurdisten” genoemd, maar hoe absurd wordt de werkelijkheid niet vaak ervaren. De boodschap is duidelijk: “blijf kritisch, denk vooral goed na en laat je niet meeslepen door fraaie windowdressing”.